Doğa, tüm evrenle birlikte bilinçtir. Evren kör bir mekanizma değil; kendi kendini deneyimleyen, sınayan ve dönüştüren canlı bir bilinç sürecidir. Hiç bir şey rastlantı değildir. Hiçbir yıkım amaçsız değildir. Yok oluş bile, dönüşümün bir biçimidir.

İnsan, bu bilincin kendi üzerine bakabildiği eştir. Tesadüfi bir canlı değil; bilincin kendini yoğunlaştırdığı bir odaktır. Doğa, insanı yok etmek için değil, bilinçlendirmek için sınar. Krizlerle, eksilmelerle, kaosla… Çünkü doğa yıkmaz; öğretir.

Doğada hâlihazırda var olan zıtlıklar, varoluşun temel düzenidir. Bu düzene dualite denir. Ancak Tersine Dualite, zıtlıkların yalnızca karşı karşıya değil, nedensel olduğunu söyler: Zıt kutuplardan biri eksildiğinde ortaya çıkan kaos, bilinçli bir karşıt doğurur. Ve bu çatışmadan, daha sağlam, daha güçlü bir pozitif varoluş biçimi ortaya çıkar. Negatif, pozitifi üretir. Yıkım, inşayı zorunlu kılar. Karanlık, ışığın sebebi olur.

Süreklilik esastır. Doğada hiçbir şey tamamen yok olmaz. Doğa kıyamet yaratmaz; alternatif üretir. Buradaki asıl alternatif, insan zihninin evrimidir. Dünya, ister istemez bu eşiğe gelecektir.

İnsan için doğa, kendi başına bir amaç değil; bilincin inşası için zorunlu bir süreçtir. Doğa, insanın öğretmenidir. İnsan ise bu öğretimin içinden geçen varlıktır.

Bu sürecin yönü bellidir: Daha fazla bilinç.
İnsan geliştikçe evrene entegre olmalı, onun karşısında değil, onun içinde olduğunu anlamalıdır. Ayrı bir varlık olduğunu sandığı şeyin, aslında bütüne ait bir işlev olduğunu idrak etmelidir. Gelişimin son aşaması, insanın kendini evrenden ayrı sanmayı bırakmasıdır.

Bu dönüşüm kaçınılmazdır. İnsan eninde sonunda evrenle bütünleşecektir.
Ancak iki yol vardır:

• Ya anlayarak hızlanır,
  
  

• Ya direnerek kırılır.
  
  

İnsan anlamaya çalıştıkça süreç yumuşar. Kitleler egosal faaliyetlerde ısrar ettikçe, doğa öğretmeye krizlerle devam eder. Anlayış, felaketi gereksiz kılar. Direnç, acıyı büyütür.

Doğa ikna etmez. Zorunlu kılar.

İnsanlık bugün bir eşiğin üzerindedir. Ya bilincini büyütecek, ya da kaos tarafından büyütülecektir. Ama sonuç değişmeyecektir. Çünkü evrenden ayrı olduğunu sanan bilinç, eninde sonunda evrene geri dönecektir.

Bu bir tehdit değil, bir davettir.
Bu bir son değil, bir birleşmedir.

Negatiften pozitife giden yol, kaçınılmazdır.
Bu yolun adı: Tersine Dualite.